ميرزا شمس بخارايى
249
تاريخ بخارا ، خوقند و كاشغر ، بخارايى
قرار دارد كه به علّت دشوار گذرى آن و نيز به سبب مخالفت ساكنينش ، مدّتها به روى جهانگردان بسته بود . اين ناحيه از افغانستان را امروز نورستان مىنامند و در گذشته كافرستان ناميده مىشد . همين كافرستان در بخشهاى شرقى به نام « بلور » و در بخشهاى غربى به نام « كتور » خوانده مىشود . امروز مىتوان از آن به نام « نورستان شرقى » و « نورستان غربى » ياد كرد . افغانستان در پرتو تاريخ / 279 ؛ تمدن ايرانى / 352 . بارتولد دربارهء بلور چنين مىنويسد : « بنابر بعضى اخبار ، خود سياهپوشان خويش را بلور مىنامند و اين كلمهاى است كه در تأليفات مورّخان چينى قرون اوّليهء مسيحى ديده مىشود ؛ همين طور در تأليفات چينيها و در تصنيفات مسلمانان تا قرن هيجدهم . در نگارشهاى محمّد حيدر كه از نويسندگان قرن شانزدهم است كلمهء « بلور » و « بلورستان » به تمام مملكتى كه از وادى كابل به طرف شمال شرقى تا كشمير و ياركند و كاشغر كشيده شده است ، اطلاق مىگردد . در اين زمان ظاهرا خود سياهپوشان لفظ « بلور » را بندرت استعمال مىكنند و بنا به قول بيدولف سياهپوشان در مواردى كه ملّت خود را نقطهء مقابل مسلمانان قرار مىدهند ، نام « كاپره » را كه ظاهرا تحريف كلمهء عربى كافر است ، استعمال مىكنند » . جغرافياى تاريخى ايران / 114 . نيز ر ك : جغرافياى تاريخى افغانستان / 160 ، 161 . مردم اين ناحيه ، به واسطهء رنگ سياه لباس افزون از عنوان كافر به سياهپوش ، سياهپوشان و كافران سياه پوش نيز معروفند . نورستان با همهء ارج و ارزى كه در درازناى تاريخ داشته ، در كتابهاى تاريخى و جغرافيايى به گستردگى از آن سخن نرفته و پاى فاتحان مسلمان نيز به آنجا نرسيده است . بيهقى در روزگار غزنويان از اين مردم به نام « هندوان كتور » ياد كرده و از « تلك هندو » كه در سال 425 ه . مردم سركش كتور را به هوادارى مسعود غزنوى فرا مىخواند ، نام برده است . سبكتگين و محمود غزنوى تنها « لغمان » را تابع خود كردند و به درون « كتور » راه نيافتند . پس از آن ، امير تيمور تنها كسى است كه اين سرزمين را گشوده و مردم آن را مسلمان گردانيده . مولانا شرف الدين على يزدى زير عنوان « گفتار در توجه صاحب قران گيتىستان به غزو كفّار كتور و سياهپوشان » مىنويسد : تيمور در سال 800 ه . به قصد غزا عازم هند بود ؛ چون به شهر اندراب رسيد ، مسلمانان شهر از غارتگران سياهپوشان كتور